Ζωντανεύει η ελληνική ύπαιθρος στη σκιά της οικονομικής κρίσης

Σήμερα, η πορεία αντιστρέφεται με εκατοντάδες ανθρώπους, κατά κανόνα νέους, να αποφασίζουν να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής, αναζητώντας την τύχη, που δεν βρίσκουν στη μεγαλούπολη.

Η  τάση επιστροφής έκανε την παρουσία της ήδη από το 2008 και ενισχύεται συνεχώς, όπως αποκαλύπτουν τα στοιχεία κι οι αριθμοί. Πριν το 2008, ήταν ζήτημα αν 300 άτομα προσέρχονταν να παρακολουθήσουν τις ενημερωτικές εκδηλώσεις, που κατά τόπους διοργανώνονταν για νέες καλλιέργειες κ.λπ. Τώρα, σε πολλές περιπτώσεις οι ενδιαφερόμενοι ξεπερνούν τα 1.000 άτομα και γίνεται «μάχη» να εξασφαλιστεί μία θέση στις ημερίδες.

ΑΥΞΗΣΗ ΑΓΡΟΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Ο γενικός διευθυντής της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών, Γ. Τσιφόρος, σε σχετική έρευνά του καταγράφει πως ενώ έως το 2008 ο αριθμός των απασχολουμένων στον αγροτικό τομέα έβαινε μειούμενος, από τη χρονιά αυτή έως και το 2010, σημειώθηκε αύξηση 6,38%, που σημαίνει 32.946 νέες θέσεις εργασίας, εκ των οποίων 97% αντιστοιχούν στη γεωργία και το υπόλοιπο στην αλιεία. Μάλιστα, η αύξηση της απασχόλησης είναι εντυπωσιακή στην ηλικιακή ομάδα 15-44, που σημειώθηκε στις περιφέρειες Ν. Αιγαίου (+52,5%) και Κρήτης (+31,9%). Επιπλέον, στην συντριπτική τους πλειονότητα οι νεοεισερχόμενοι, περίπου 25.000, απασχολήθηκαν στον κλάδο των δενδρωδών καλλιεργειών και των αμπελώνων.

Αγροτική δραστηριότητα ενδιαφέρονται κατά κανόνα να αναπτύξουν νέοι κι άνεργοι, όπως φαίνεται κι από τις αιτήσεις που κατατίθενται για την ενοικίαση αγροτικής γης, το σημαντικότερο ίσως πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που στόχο έχει την ανάπτυξη εμπορικής, επιχειρηματικής, αγροτικής δραστηριότητας. Συνολικά, σε πρώτη φάση θα διατεθούν προς αξιοποίηση 1.216.000 στρέμματα σε όλη την Ελλάδα. Έως σήμερα έχουν αναρτηθεί προς μίσθωση στη σχετική ιστοσελίδα του ΟΠΕΚΕΠΕ, 2.026 αγροτεμάχια σε 16 Περιφερειακές Ενότητες σε 5 Περιφέρειες της Ελλάδας (Καβάλα, Ξάνθη, Εύβοια, Πέλλα, Ημαθία, Κιλκίς, Πιερία, Σέρρες κ.α.). Έχουν υποβληθεί οριστικά περίπου 3.500 αιτήσεις (στο σύστημα βρίσκονται προς υποβολή περίπου 6.500 αιτήσεις), οι οποίες αφορούν περίπου 1.700 αγροτεμάχια. Οι πιο πολλές αιτήσεις έχουν υποβληθεί για αγροτεμάχια της Θεσσαλονίκης (περίπου 800 αιτήσεις), της Ημαθίας (περίπου 600) και των Σερρών (περίπου 400).

Από τα στοιχεία των αιτήσεων προκύπτει ότι 35% των αιτούντων είναι άνεργοι και 29% νέοι έως 35 ετών. Ποσοστό, δε, 62% αυτών δεν διαθέτουν ίχνος αγροτικής γης και 11% διαθέτουν έως 10 στρέμματα.

Ολα όσα πρέπει να γνωρίζει κανείς για τη μίσθωση αγροτικής γης.

Ο οργανισμός πληρωμών αγροτικών ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ/www.opekepe.gr), έχει αναπτύξει διαδικτυακή πλατφόρμα εκδήλωσης ενδιαφέροντος μίσθωσης δημόσιας γης. Η διαδικτυακή πλατφόρμα, με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών διασφαλίζει την αξιοκρατία και τη διαφάνεια ταυτόχρονα με την άμεση εξυπηρέτηση των ενδιαφερομένων. Τα αγροτεμάχια που διατίθενται κάθε φορά προς μίσθωση ανακοινώνονται κάθε Πέμπτη. Ο ενδιαφερόμενος «κατεβάζει» το αρχείο με το αγροτεμάχιο που τον ενδιαφέρει και μέσω του Google Εarth «βλέπει» την ακριβή του θέση, ενώ αν δηλώσει συμμετοχή μπορεί ανά πάσα στιγμή να δει σε ποιο στάδιο βρίσκεται η αίτησή του ή αν υπάρχουν για την ίδια έκταση κι άλλοι ενδιαφερόμενοι.

Δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση μίσθωσης αγροτεμαχίων έχουν:

- νέοι έως 35 ετών
- νέοι αγρότες
- άνεργοι εγγεγραμμένοι στα αρχεία του ΟΑΕΔ
- επαγγελματίες αγρότες

- νομικά πρόσωπα εγγεγραμμένα στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων ως κάτοχοι αγροτικής εκμετάλλευσης.

Η διάρκεια της ενοικίασης είναι 5 - 25 έτη και το ενοίκιο μόλις 5 ευρώ το στρέμμα. Ενοικιαστές θα αναδεικνύονται όσοι συγκεντρώσουν την υψηλότερη βαθμολογία, με βάση συγκεκριμένη μοριοδότηση, που όμως πριμοδοτεί νέους και ανέργους. Π.χ. νέος έως 35 ετών λαμβάνει 180 μόρια κι αν επιπλέον έχει πτυχίο γεωπονικής φτάνει στα 200 μόρια, ο επαγγελματίας αγρότης λαμβάνει 60 μόρια, ενώ αν ο υποψήφιος ενοικιαστής δεσμευθεί ότι θα καλλιεργεί τρόφιμο που εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό της Περιφέρειας θα λαμβάνει άλλα 100 μόρια.

Πώς αποκτάται η ιδιότητα του επαγγελματία αγρότη

Στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας «Αλέξανδρος Μπαλτατζής» 2007-2013, υλοποιούνται σειρά δράσεων που τυγχάνουν κι ενισχύσεων (π.χ. βιολογική γεωργία), στις οποίες για να λάβει κανείς μέρος θα πρέπει να είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Αγροτών κι Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ). Έτσι λοιπόν, πέντε είναι τα βήματα στα οποία θα πρέπει να προχωρήσει κανείς για να αποκτήσει την ιδιότητα του επαγγελματία αγρότη, ανεξάρτητα σε ποια ηλικία βρίσκεται:

- Θα πρέπει να διαθέτει αγροτική εκμετάλλευση σε έναν τουλάχιστον από τους κλάδους της αγροτικής οικονομίας (π.χ. αλιεία, φυτική παραγωγή, ανανεώσιμες πηγές, αγροτουρισμός κ.ά.).
- Να υποβάλει αίτηση σε γραφείο του ΟΠΕΚΕΠΕ για να εγγραφεί στο ΜΑΑΕ.

- Το ποσοστό του εισοδήματός του από αγροτική δραστηριότητα θα πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 35% του συνολικού ετήσιου εισοδήματος ή το 25% σε νησιά με πληθυσμό έως 100.000 κατοίκους.
- Το 30% του συνολικού ετήσιου χρόνου εργασίας του θα πρέπει να αφορά η ενασχόλησή του με την αγροτική του δραστηριότητα.

- Να είναι ασφαλισμένος στον Οργανισμό Γεωργικής Ασφάλισης ή στον ΟΑΕΕ (στην περίπτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή αγροτουριστικών μονάδων έως 10 δωμάτια) ή στο ΙΚΑ/ΝΑΤ για τους αλιείς.

Να σημειωθεί ότι οι αγρότες δεν θεωρούνται επιτηδευματίες και συνεπώς δεν χρειάζεται να υποβάλουν δήλωση έναρξης εργασιών στην εφορία. Η ένταξή τους στο ειδικό καθεστώς των αγροτών γίνεται με την εγγραφή τους στο Μητρώο Taxis Αγροτών.

ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

Έχεις αποφοιτήσει από το τριτάξιο γυμνάσιο κι επιθυμείς να ασχοληθείς με το επάγγελμα του αγρότη; Μπορείς να συνεχίσεις την εκπαίδευσή σου σε κάποια από τις Γεωργικές Σχολές που προβλέπεται να δημιουργηθούν σε κάθε Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, ως Δημόσιο Αγροτικό Τεχνολογικό Λύκειο Τριετούς Φοίτησης. Στον τίτλο σπουδών που θα απονέμεται από τις Γεωργικές Σχολές, ενσωματώνονται το Απολυτήριο του Τεχνολογικού Λυκείου και το Πράσινο Πιστοποιητικό στις αντίστοιχες με το γνωστικό πεδίο της Σχολής, ειδικότητες του πρωτογενούς τομέα. Οι νέοι αγρότες, οι οποίοι διαθέτουν σχετικό με τους τομείς της αγροτικής παραγωγής τίτλο σπουδών (Ανώτατου Εκπαιδευτικού ή Τεχνολογικού Ιδρύματος, ή τίτλο σπουδών από Γεωργική Σχολή) θα έχουν απόλυτη προτεραιότητα στους πίνακες δικαιούχων για χορήγηση επιδότησης πρώτης εγκατάστασης για νέους αγρότες.

Σε κάθε σχολή θα λειτουργούν εκπαιδευτήριο, καθετοποιημένη μονάδα αγροτικής παραγωγής για την πρακτική άσκηση των μαθητών, εργαστήριο πληροφορικής, συμβατική και ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, οικοτροφείο κι εστιατόριο. Η φοίτηση, η στέγαση και η σίτιση στις γεωργικές σχολές είναι δωρεάν για τους Έλληνες πολίτες και για τους πολίτες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέλος, το πρόγραμμα σπουδών των γεωργικών σχολών εγκρίνεται με κοινή απόφαση των Παιδείας και Αγροτικής Ανάπτυξης.

ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

Χιλιάδες είναι οι ενδιαφερόμενοι που υπομένουν πολύωρη ταλαιπωρία σε ουρές προκειμένου να διεκδικήσουν μία θέση στα σεμινάρια επιμόρφωσης ενηλίκων γύρω από αγροτικές δραστηριότητες. Άνεργοι ως επί το πλείστον, οι ενδιαφερόμενοι στρέφονται στη μελισσοκομία, τη σαλιγκαροτροφία, τη δενδροκομία και άλλες θεματικές ενότητες, προκειμένου να βρουν διέξοδο στην οικονομική κρίση.

Χίλια εκατόν πενήντα άτομα συμμετέχουν στα σεμινάρια βραχείας διάρκειας (120 ωρών), που διοργανώνει το Ινστιτούτο Γεωπονικών Επιστημών το πρώτο εξάμηνο του 2012 (από τον Φεβρουάριο ως τον Ιούνιο). Μάλιστα, προκειμένου να ανταποκριθεί στη μεγάλη πίεση του κόσμου, το Ινστιτούτο προγραμμάτισε για πρώτη φορά φέτος και ταχύρυθμα σεμινάρια διάρκειας 40 ωρών, τα οποία αναμένεται να παρακολουθήσουν άλλα 200 άτομα.
Το ενδιαφέρον του κόσμου για τα σεμινάρια του Ινστιτούτου Γεωπονικών Επιστημών, φορέα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, με έργο την προσφορά γεωργικής και κηπουρικής εκπαίδευσης, έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι την αντίστοιχη περίοδο του 2010 είχαν παρακολουθήσει τα σεμινάρια βραχείας διάρκειας 641 άτομα, ενώ δεν είχε διοργανωθεί κανένα ταχύρρυθμο σεμινάριο. Αντίστοιχα, το πρώτο εξάμηνο του 2011 παρακολούθησαν τα σεμινάρια βραχείας διάρκειας 815 εκπαιδευόμενοι, ενώ και πάλι δεν διοργανώθηκαν ταχύρυθμα σεμινάρια.

ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ

Επιφυλάξεις για το μέγεθος και τις πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου της επιστροφής ανθρώπων από τις πόλεις στην ύπαιθρο με στόχο την ενασχόλησή τους με την αγροτική παραγωγή εκφράζει ο γεωπόνος, Ευάγγελος Βέργος, διευθυντής της Έρευνας και της Εκπαίδευσης Ενηλίκων στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή, στη Θεσσαλονίκη.

«Χρειάζεται λίγη σκέψη για να μπουν τα πράγματα στη σωστή τους βάση. Αυτή τη στιγμή υπάρχει υπέρμετρο ενδιαφέρον που ίσως δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική τάση. Υποβαθμίζουμε τους αγρότες που είναι πραγματικοί επαγγελματίες και έχουν κάνει επενδύσεις στον κλάδο και επικεντρωνόμαστε στους 37.000 που εγκατέλειψαν τις πόλεις και έφυγαν για να καλλιεργήσουν τη γη σε όλη την Ελλάδα. Καλή τύχη να έχουν, γιατί δεν είναι εύκολο πράγμα η γεωργία, αλλά θα πρέπει να περάσουν μερικά χρόνια για να δούμε ποιοι θα μείνουν», αναφέρει.

Επισημαίνει ότι δεν θα μπορούσε εύκολα να κατανοήσει «κάποιον που κατοικούσε στο Κολωνάκι και με την ιδιότητα του πολιτικού μηχανικού επιστρέφει στα Δριμύκλαδα για να μεγαλώσει πρόβατα και να ζήσει».

Αλόη βέρα και ελαιόλαδο στην κρητική γη

Από την Κρήτη, στη Γερμανία και στη συνέχεια στον Καναδά και πάλι πίσω στην Κρήτη, ο Ηλίας Χρονάκης, βρήκε τη δική του «θεραπεία» στο οικονομικό πρόβλημα με το «φυτό της αθανασίας» την αλόη.

Στον Τσούτσουρο, σε μία έκταση 130 στρεμμάτων, ο Ηλίας καλλιεργεί αλόη βέρα (Βarbandesis Miller), ποικιλία που χρησιμοποιείται τόσο στην εναλλακτική ιατρική, όσο και στην αισθητική, καθώς μπορεί να αντιμετωπίσει πάνω από 60 διαφορετικές παθήσεις, αφού το ζελέ της αλόης περιέχει τουλάχιστον 75 γνωστά συστατικά, όπως βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, αμινοξέα, μέταλλα, ένζυμα, κ.τ.λ.

«Γνώρισα ο ίδιος τις θεραπευτικές ιδιότητες της αλόης και σκέφτηκα να αφιερώσω την ζωή μου για να μάθω περισσότερα και βέβαια να βοηθήσω και άλλους που έχουν διάφορα προβλήματα» λέει στο ΑΜΠΕ ο κ. Χρονάκης.

Παράλληλα με την καλλιέργεια της αλόης έχει «στήσει» τη δική του εταιρεία, με έδρα το Ηράκλειο, απ? όπου διαθέτει φρέσκα φύλλα αλόης, σε επιλεγμένα σημεία πώλησης, αλλά και με αποστολή στο σπίτι, με ένα τηλεφώνημα.

Ο Μανόλης Παπαδάκης ζούσε για αρκετά χρόνια στην Αθήνα, κάνοντας διάφορες δουλειές στην οικοδομή και στα έργα υποδομής, λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων. «Τότε υπήρχε δουλειά, έβγαινε το μεροκάματο και με μία, κάπως συντηρητική ζωή, κατάφερα να βάλω κάποια χρήματα στην άκρη» λέει στο ΑΜΠΕ και προσθέτει: «Πέρασε ο καιρός όμως, οι δουλειές περιορίστηκαν και έφτασα στο σημείο να μην κάνω ούτε ένα μεροκάματο για έξι μήνες. Τότε πήρα την μεγάλη απόφαση να γυρίσω στον τόπο μου και να ασχοληθώ συστηματικά με την ελαιοκαλλιέργεια».

Όπως εξηγεί, είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του περίπου 400 δένδρα και με τα χρήματα που είχε, αγόρασε και τρία γειτονικά ελαιόσπιτα και με βάση τις οδηγίες γεωπόνου ξεκίνησε τη συστηματική καλλιέργεια της ελιάς με αποτέλεσμα, σήμερα να έχει μία σημαντική παραγωγή λαδιού με χαμηλή οξύτητα.

«Την ποσότητα του λαδιού δεν τη δίνω σε συνεταιριστικές οργανώσεις. Ασχολούμαι ο ίδιος με τη διάθεση του προϊόντος. Πρώτα σε φίλους και μετά σε γνωστούς των φίλων μου, εξασφαλίζοντας καλύτερη τιμή».

Ενας οικονομολόγος από το Κόβεντρι στο χωράφι

Οταν ο Γιάννης Τσιφτίδης σπούδαζε οικονομολόγος στο Κόβεντρι, μία από τις πιο βιομηχανοποιημένες περιοχές της Αγγλίας, προσπαθούσε να εξηγήσει σε όσους τον ρωτούσαν πώς είναι ο τόπος από τον οποίο κατάγεται.

«Τους έλεγα ότι είμαι από την Κατερίνη και το κατώφλι της πόρτας μου απέχει 15 λεπτά από τη θάλασσα και μισή ώρα από το βουνό των θεών, τον Όλυμπο. Εκείνοι με ρωτούσαν: 'και τι κάνεις εδώ;'. Έχοντας στο μυαλό τις αναμνήσεις από τον πατέρα μου στο χωράφι και τη ζωή στις μεγάλες πόλεις, προτίμησα αυτό που για μένα ήταν ποιοτικότερο, πιο ανθρώπινο, πιο κοντά στη φύση και νομίζω ότι ήταν η πιο λογική επιλογή να επιστρέψω στο χωριό για να καλλιεργήσω τη γη της οικογένειάς μου. Άλλωστε, οι οικονομικές σπουδές είναι ό,τι καλύτερο για να λειτουργήσει κάποιος μία γεωργική επιχείρηση» τονίζει ο Γιάννης.

Τριάντα δύο χρόνων σήμερα, με ενάμισι, μόλις, χρόνο ενασχόλησης με την αγροτική γη κατάφερε να επεκτείνει τις καλλιέργειες του πατέρα του στην περιοχή του Κορινού και απευθυνόμενος σε κάθε νέο λέει: «Θα πρότεινα σε οποιονδήποτε θέλει να ξεκινήσει να ασχολείται με τη γη, να αρχίσει από μία μικρή κλίμακα, να συμβουλευτεί επιστήμονες, φίλους, ανθρώπους που έχουν καλλιέργειες και να δει, αν μπορεί να δουλέψει για 15 έστω μέρες σαν εκπαιδευόμενος. Μόνο έτσι θα μπορέσει να διαπιστώσει πώς λειτουργεί μια γεωργική επιχείρηση, πώς μπορεί να γίνει ο ίδιος μικρός επιχειρηματίας, υιοθετώντας πάντα τον αγροτικό τρόπο ζωής».

Τονίζει, πάντως ότι, πέρα από τον προσωπικό παράγοντα, μπορούν να γίνουν ακόμη πολλά για τη διαμόρφωση συνεταιριστικής συνείδησης μεταξύ των αγροτών στην Ελλάδα, αλλά και για τη βελτίωση του συστήματος διάθεσης των αγροτικών προϊόντων, θέμα για το οποίο επικαλείται την επιτυχία του πρόσφατου «πειράματος» με τις πατάτες στην Πιερία.

Βρήκε το «κλειδί» στην κρίση στα μελίσσια

Ο 28χρονος Δημήτρης Παγίδας πήρε το πτυχίο του ηλεκτρολόγου μηχανικού από σχολή ΤΕΕ, αλλά δεν ακολούθησε ποτέ το επάγγελμα. Έπειτα από κάποια χρόνια περιπλάνησης στην Κέρκυρα, όπου δούλεψε σε αλυσίδα σούπερ μάρκετ, αποφάσισε να επιστρέψει στα «πάτρια εδάφη», στη νέα Επίδαυρο του νομού Αργολίδας, αναζητώντας ένα σταθερό εισόδημα σε καιρούς βαθιάς οικονομικής ύφεσης.

Πήρε, λοιπόν, τα πράγματά του και την κοπέλα του κι επέστρεψε στην πατρίδα του, όπου ασχολήθηκε με τη μελισσοκομία, στην οποία η οικογένειά του έχει παράδοση τριών γενεών.

Σήμερα, διαθέτει μονάδα δυναμικότητας 350 κυψελών και όπως ανέφερε στο ΑΜΠΕ έχει φτιάξει και συσκευαστήριο, προκειμένου το μέλι του να μην γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά να το διαθέτει ο ίδιος τυποποιημένο, πετυχαίνοντας έτσι τις καλύτερες δυνατές τιμές.

Βέβαια, η κρίση έχει χτυπήσει και την «πόρτα» της μελισσοκομίας τον τελευταίο καιρό, ωστόσο ο ίδιος παραμένει αισιόδοξος «και πιστός στη ζωή στο χωριό» όπως λέει.