Ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία και περιφερειακή ανάπτυξη

Ο καθένας μας έχει διαβάσει την επιγραφή « Χορηγείται η συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση».                 

Είναι  αλήθεια ότι  η ευρωπαϊκή περιφερειακή και διαρθρωτική πολιτική είναι η πλέον ορατή πολιτική της ΕΕ, παρέχοντας εγγύτητα προς τους πολίτες της και αντιπροσωπεύοντας την  αλληλεγγύη με τις φτωχότερες περιφέρειες της Ευρώπης  για το σχεδιασμό ενός ενιαίου οικονομικού και κοινωνικού χώρου.                           

Ο προσανατολισμός αυτός για την τρέχουσα περίοδο χρηματοδότησης 2007-2013 υπήρξε καθοριστική  διεκδίκηση  των Ευρωπαίων  Σοσιαλδημοκρατών  που κατόρθωσαν να τον ενσωματώσουν το 2006 και  στη νομοθετική διαδικασία.             

Η περιφερειακή πολιτική για τους Σοσιαλδημοκράτες  υπήρξε ανέκαθεν ένα μέσο οικονομικής αλληλεγγύης και ένας σημαντικός παράγοντας συνοχής και οικονομικής ολοκλήρωσης.     

Με την αλληλεγγύη οι σοσιαλιστές επιδιώκουν  απτά οφέλη για τους πολίτες και τις περιφέρειες που υστερούν, ενώ η συνοχή βασίζεται στην αρχή ότι η μείωση των διαφορών εισοδήματος και πλούτου μεταξύ των περιφερειών είναι προς συλλογικό όφελος.     

Εντούτοις  υπάρχουν  μεγάλες διαφορές όσον αφορά το επίπεδο ευημερίας  τόσο μεταξύ των χωρών μελών όσο και στο εσωτερικό τους, μεταξύ των περιφερειών. Οι πλέον ευημερούσες περιφέρειες ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (συνηθέστερος δείκτης της ευημερίας) είναι όλες αστικές – Λονδίνο, Βρυξέλλες και Αμβούργο. Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα, το 43 % της οικονομικής παραγωγής και το 75 % των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία είναι συγκεντρωμένα μόνο στο 14 % του ευρωπαϊκού εδάφους, στο αποκαλούμενο πεντάγωνο μεταξύ Λονδίνου, Αμβούργου, Μονάχου, Μιλάνου και Παρισίων.        

Η πλουσιότερη χώρα, το Λουξεμβούργο, είναι πάνω από επτά φορές πλουσιότερη από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, που είναι όχι μόνο τα νεότερα αλλά και τα φτωχότερα μέλη της ΕΕ.        

Μια από τις άμεσες επομένως  προτεραιότητες της περιφερειακής πολιτικής είναι η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των χωρών που είναι μέλη της ΕΕ από το 2004, ώστε να φθάσει το μέσο όρο της ΕΕ το ταχύτερο δυνατό.      

Σε μακροπρόθεσμη βάση η  περιφερειακή και διαρθρωτική πολιτική στοχεύει στην εγγύηση της ανάπτυξης και της  σταθερότητας του ευρωπαϊκού χώρου. Είναι επομένως μια  πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που λειτουργεί ως ατμομηχανή αναχαίτισης τοπικών, περιφερειακών  και παγκόσμιων προκλήσεων και κρίσεων. Ως εκ τούτου διατίθενται για την περίοδο προώθησης 2000-2013 για  περιφερειακές και διαρθρωτικές πολιτικές 277 δις. €. Επιπλέον, προστίθεται η χρηματοδότηση με το ποσό των 70 δις. που προορίζονται για το Ταμείο Συνοχής, για να βοηθηθούν  κράτη μέλη με ΑΕΠ χαμηλότερο από το 90% του μέσου όρου της ΕΕ με στόχο  τη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων εντός της Ένωσης.               

Ολόκληρο το έδαφος της ΕΈ καλύπτεται με τον ένα ή άλλο τρόπο από έναν ή περισσότερους στόχους της πολιτικής για τη συνοχή. Οι βασικές  χώρες δικαιούχοι είναι η Πολωνία με €67,3 δισ., η Ισπανία με €35,2 δισ., η Ιταλία με €28,8 δισ., η Τσεχία με €26,7 δισ., η Γερμανία με €26,3 δισ., η Ουγγαρία με €25,3 δισ., η Πορτογαλία με €21,5 δισ. και Ελλάδα με €20,4 δισ.        


Η περιφερειακή πολιτική της ΕΕ - κατόπιν επίμονης διαπραγμάτευσης των σοσιαλδημοκρατικών - είναι η περιφερειακή πολιτική να συνάδει πλήρως με εκείνες τις πτυχές της  ατζέντας της Λισαβόνας για την προώθηση της ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, επιδιώκοντας:

Α) να γίνουν οι χώρες και οι περιφέρειες ελκυστικότερες για επενδύσεις μέσω της βελτίωσης της προσβασιμότητας, της παροχής υπηρεσιών υψηλού επιπέδου και της διατήρησης του περιβαλλοντικού δυναμικού τους

Β) να προωθηθούν η καινοτομία, η επιχειρηματικότητα και η οικονομία της γνώσης μέσω της ανάπτυξης των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών

Γ) να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας μέσω της προσέλκυσης περισσοτέρων ατόμων στην απασχόληση, της καλύτερης προσαρμοστικότητας των εργαζομένων και της αύξησης των επενδύσεων στο ανθρώπινο δυναμικό.

Το σοσιαλδημοκρατικό κοινωνικό όραμα  για τη νέα στρατηγική της ΕΕ έως το 2020, συνδυάζει τον αποτελεσματικό συντονισμό των στόχων της περιφερειακής και διαρθρωτικής πολιτικής στους τομείς της έρευνας και της ανάπτυξης, της καινοτομίας και της δημιουργικότητας, της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Προτεραιότητα είναι  «πράσινες» θέσεις εργασίας, καινοτόμες θέσεις εργασίας και θέσεις εργασίας στους τομείς της υγείας και  κοινωνικών υποθέσεων, της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης, της κλιματικής αλλαγής και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.                             
Ο στόχος των σοσιαλδημοκρατών είναι να υπάρξει συνέχεια και μετά το 2013 της  ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής, Στην κατεύθυνση αυτή  διεκδικούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  το μέλλον της διαρθρωτικής  συνοχής της ΕΕ μετά το 2013.             

Οι σοσιαλδημοκράτες αντιτίθενται  στην αποκλειστική υποστήριξη μόνο  των φτωχότερων κρατών μελών, δηλαδή των νέων κρατών μελών της ανατολικής Ευρώπης και προκρίνουν μια στρατηγική διαρθρωτικής στήριξης  για όλες τις αδύναμες περιφέρειες της Ευρώπης.                             

Αλληλεγγύη για τους Σοσιαλδημοκράτες  χρειάζονται  και περιοχές στην  παλαιά ΕΕ των 15- κατά συνέπεια και η Ελλάδα-  για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις των διαρθρωτικών αλλαγών και της παγκοσμιοποίησης με επιτυχία.                 

Επιπλέον, οι σοσιαλδημοκράτες αντιτίθενται σε μια πολιτική  επιμέρους τομεακής στήριξης. Η περιφερειακή πολιτική για αυτούς  παραμένει  ένα μέσο  ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και της συνοχής. Συνεπώς αμύνονται  ενάντια σε κάθε μορφή επανεθνικοποίησης της διαρθρωτικής πολιτικής και συνηγορούν υπέρ μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης προωθώντας την  πιο συντονισμένη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών  με τη διαρθρωτική και περιφερειακή πολιτική, προκειμένου να αξιοποιηθούν  καλύτερα οι δυνατότητες  συνέργειας.
Οι Σοσιαλδημοκράτες προκρίνουν  τρεις  βασικές συντεταγμένες στις οποίες πρέπει να επικεντρωθεί  η μεταρρύθμιση της περιφερειακής πολιτικής: Κατά πρώτον την  εκπαίδευση, Κατά δεύτερον  το ζήτημα  της έρευνας, της καινοτομίας , της τεχνολογίας και της αστικής ανάπτυξης Και κατά τρίτον την κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος προστασία και την προστασία των ίσων ευκαιριών.                 

Οι συντεταγμένες αυτές  θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ως  οριζόντιοι στόχοι  σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα.         

Με βάση την σοσιαλδημοκρατική προσέγγιση  το μακροπρόθεσμο  χρηματοδοτικό πλαίσιο για την εποχή μετά  το 2013 πρέπει να διατηρήσει και να επεκτείνει   στους  προϋπολογισμούς της ΕΕ τους υπάρχοντες  δημοσιονομικούς  πόρους για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Η λογική αυτή συγκρούεται εμφανώς με την νεοφιλελεύθερη σχολή σκέψης η οποία διατείνεται ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης    ότι η δράση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ  εμποδίζει την αποτελεσματική συλλογική διανομή των πόρων στην ΕΕ.             

Οι θιασώτες της νεοφιλελεύθερης άποψης αμφισβητούν την φιλοσοφία και πρακτική της πολιτικοκοινωνικής συνοχής θεωρώντας ότι συμβάλει  περιορισμένα στην οικονομική μεγέθυνση και την ανταγωνιστικότητα  και πιέζουν προς τον επαναπροσδιορισμό ή ακόμη και κατάργηση της περιφερειακής πολιτικής.     

Υπάρχει λοιπόν πεδίο δόξης λαμπρό για την νέα Σοσιαλδημοκρατία αλλά και  για τους νέους αιρετούς τοπικούς άρχοντες που θα προκύψουν με βάση τον Καλλικράτη οι οποίοι περισσότερο από ποτέ οφείλουν να διεκδικήσουν και να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκούς πόρους.