Παρασύρης: Ο ανασχηματισμός της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας με επίκεντρο την νέα γενιά

Μια πολύ αποκαλυπτική προσέγγιση είναι η δημογραφική από την σκοπιά  των νέων η οποία αναδεικνύεται όλο και περισσότερο  ζώσας σημασίας.      

Αναλύοντας την ηλικιακή ομάδα από 15 έως 30 ετών, την λεγόμενη «μελλοντική» γενιά των Ευρωπαίων, προκύπτουν πολύ ενδιαφέρουσα αποτελέσματα όσον αφορά το γενικό πλαίσιο συμπεριφοράς.    

Σύμφωνα λοιπόν με την Eurostat (2009)  υπάρχουν 96 εκατομμύρια άτομα στην ηλικιακή ομάδα των 15 - 29 ετών  στην Ευρώπη. Αυτό σημαίνει ότι οι νέοι  αποτελούν το 1 / 5 του συνολικού ευρωπαϊκού  πληθυσμού. Τα πιο «νεανικά» κράτη είναι: η Ιρλανδία, η Κύπρος, η Σλοβακία και η Πολωνία (όπου νεολαία αποτελεί το 24%).

Τα πιο "γερασμένα " κράτη είναι: η Δανία, η Γερμανία και η Ιταλία (όπου νεολαία αποτελεί το 18% των πληθυσμών). Οι συγκεκριμένες  αναλογίες αντικατοπτρίζουν  την ευρέως αναγνωρισμένη  τάση  γήρανσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Ένα  φαινόμενο που θα μπορούσε  για την σοσιαλδημοκρατία  να αποτελέσει κεντρικό στοιχείο αναφοράς στην αναζήτηση  για το μέλλον μιας κοινωνικής Ευρώπης και για τον επανασχεδιασμό του κράτους πρόνοιας, στον 21ο αιώνα.
Η ίδια η Eurostat περιγράφει τη σημερινή νεολαία, ως μια «γενιά  χωρίς βιασύνη».  

Το σκεπτικό πίσω από αυτή την περιγραφή είναι η «αργοπορημένη ωρίμαση» της σημερινής νέας γενιάς υπό την έννοια ότι οι νέοι εγκαταλείπουν σήμερα τα γονικά  σπίτια  πολύ αργότερα σε σχέση με την γενιά των γονιών τους  και  επομένως αποκτούν μια αρκετά αργόσυρτη κοινωνική  ωρίμανση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και οι νεαρές γυναίκες που  εγκαταλείπουν τα σπίτια των γονιών τους νωρίτερα από τους νεαρούς άνδρες, το κάνουν με μέσο όρο ηλικίας στα 22 δηλαδή  αρκετά αργότερα από ό, τι οι γονείς τους.                     

Ο κύριος  λόγος είναι οικονομικός. Περίπου 44%,  των νέων Ευρωπαίων θεωρούν ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά από μόνοι τους. Εντός αυτής της  ηλικιακής  ομάδας κάθε δεύτερο άτομο αναφέρεται στο  γεγονός ότι δεν υπάρχει  αρκετά οικονομικά προσιτή στέγαση και δεν  υπάρχει εργασία.
Οι στατιστικές δείχνουν ότι 1 / 3 των νέων Ευρωπαίων (μέχρι την ηλικία των 30) μετακινούνται για να ζήσουν σε μία σχέση ως ζευγάρι   είναι  ωστόσο ιδιαίτερα διστακτικοί στο να νομιμοποιήσουν αυτές τις σχέσεις. Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι  αν αυτή η διστακτικότητα  ισχύει  μόνον όσον αφορά την  ιδιωτική σφαίρα  ή αν εκφράζει  μια γενική τάση κοινωνικής ανησυχίας;                                     

Ασφαλώς  οι κοινωνίες είναι πλέον  πιο ανοικτές όσον αφορά τον  πολιτιστικό και ηθικό τους κώδικα. Και αυτό δεν  αφορά αποκλειστικά τα ζευγάρια. Η έλλειψη ενδιαφέροντος για νομιμοποίηση  παγιωμένων σχέσεων είναι ένα θέμα που συνδέεται με την χαλάρωση του ηθικού  κώδικα και των αντίστοιχων προστακτικών που επέβαλαν κάποτε στο άτομο να αναλαμβάνει την ευθύνη για ένα άλλο ανθρώπινο ον και, επομένως, να δημιουργεί μια μικρή κοινότητα  υπό μορφή της οικογένειας.          

Εάν μια διαδικασία αποεπισημοποίησης των σχέσεων είναι σε εξέλιξη τότε αυτή ασφαλώς συνδέεται με το ζήτημα της χαλαρότητας της κοινωνικής ευθύνης.                          

Η αργοπορία κοινωνικοοικονομικής ένταξης της νέας γενιάς και η  πρόοδο της διαδικασίας γήρανσης του πληθυσμού ,  σχετίζονται επίσης  με το γεγονός ότι οι νεαρές γυναίκες  γεννούν  για πρώτη φορά σχετικά αργότερα από τις μητέρες τους. Ο μέσος όρος ηλικίας για τις  νέες Ευρωπαίες που γενούν το πρώτο παιδί είναι 25 ετών. Οι χώρες στις οποίες αυτό συμβαίνει κατά μέσο όρο, όταν οι γυναίκες είναι 30 ετών είναι η Γερμανία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.                                     

Επιπλέον η αλλαγή κοινωνικής διαστρωμάτωσης διάβρωσε τον τρόπο σκέψης γύρω από το ζήτημα της οικογενειακής ζωής. Πρώτα απ 'όλα, διότι σε αντίθεση με τις προηγούμενες γενιές,  όλο και λιγότερες είναι οι περιπτώσεις  που οι παππούδες/γιαγιάδες  φροντίζουν τα εγγόνια τους. Η αργοπορημένη μητρότητα,   οι αλλαγές στην εργατική νομοθεσία σε όλη την Ευρώπη που επιμήκυναν  τα όρια του εργασιακού  βίου, η μετανάστευση και η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εντός της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας που καθιστούν ενίοτε  δύσκολή την εγγύτητα μεταξύ των  διαφορετικών  γενεών της ίδιας οικογένειας. `        

Η οικογένεια συντίθεται πλέον με έντονα χαρακτηριστικά περιοδικότητας.   

Το φαινόμενο της κοινωνικής αργοπορίας της νέας γενιάς γίνεται ακόμα πιο εύληπτο εάν εξετάσουμε το επίπεδο διαβίωσης και εργασίας. Περίπου  20% ( σχεδόν 20 εκατομμύρια), των νέων Ευρωπαίων ζουν με κίνδυνο της φτώχειας. Το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων ηλικίας 15 έως 24 αυξήθηκαν  πέρυσι κατά 4% και τώρα έφθασε στο 18,9%. Συνεπώς οι νέοι πλήττονται περισσότερο από την ανεργία από ό, τι κάποτε οι γονείς τους.
Οι περισσότεροι από τους νέους που δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας είναι  εργαζόμενοι, όχι εργοδότες. Μόνο το 4% των ατόμων από 15-24 ετών  και το 9% από 25 – 29 ετών  είναι αυτοαπασχολούμενοι. Ο χαρακτήρας των συμβάσεων εργασίας είναι  διαφοροποιημένος.

Το 37% των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών  απασχολούνται σε προσωρινές θέσεις ορισμένου χρόνου λόγω του ότι δεν διαθέτουν εναλλακτική  επιλογή.  Μόνο το  65% στην ηλικία των 25-29 ετών διαθέτουν σταθερές συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου. Το 51% των νέων μεταξύ 15 και 24 εργάζονται τα Σάββατα. Η πλειονότητα των νέων τείνει  να εργάζεται βάση  ενός άτυπου σχήματος  εργασίας.                             
Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι μόνο το 47% των νέων στην Ευρώπη προσδοκούν μια καλύτερη ζωή. Για πρώτη φορά στην ιστορία μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο οι νέοι αναμένουν ένα δυσοίωνο μέλλον σε σχέση με εκείνο των γονιών τους.         

Το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των νέων ζουν μέσα ή στις παρυφές της φτώχειας είναι αυτό που οι σοσιαλδημοκράτες πρέπει να αντιμετωπίσουν διότι το φαινόμενο αυτό καθορίζει τις ευκαιρίες των νέων  και ως εκ τούτου τη δυνατότητα να αναπτύξουν  τον εαυτό τους, συμβάλλοντας παράλληλα στη βιώσιμη ανάπτυξη μιας κοινωνίας.                     

Εδώ χρειάζεται ένας επαναπροσδιορισμός της «ισότητας όχι για όλους αλλά για τον καθένα » στα πλαίσια μιας σχέσης «καθολικής αμοιβαιότητας»  μεταξύ του κράτους και του πολίτη.     

Η φτώχεια, οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας και η έλλειψη προοπτικών  σίγουρα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αισθάνονται τον κόσμο και το μέλλον.

Τα παραπάνω στοιχεία  είναι ουσιώδη  για την σοσιαλδημοκρατία ώστε να μπορέσει να ανταπεξέλθει στο ερώτημα σχετικά με το πώς αντιλαμβάνονται την ζωή τους οι νέοι άνθρωποι  κατά μήκος της βιογραφίας τους  και στα διάφορα στάδια   της: εκπαίδευση , αγορά εργασίας,  σύνταξη.            

Η επαναδημιουργία μια σαφούς εικόνας για την υφιστάμενη κατάσταση θα επιτρέψει να απαντηθεί το ερώτημα ποιος είναι ο ρόλος του κράτους και τι είδους κοινωνική ασφάλιση απαιτείται σε κάθε ένα από τα στάδια της «βιογραφίας» των πληθυσμιακών ομάδων εν γένει. Μέσα από αυτή την προσπάθεια θα πεισθούν οι πολίτες ότι η  εμπιστοσύνη τους στην πολιτική της σοσιαλδημοκρατίας δεν είναι μάταια.