Πώς οι συνθήκες εργασίας καθορίζουν την ποιότητα στους οίκους ευγηρίας

Η στελέχωση είναι το λειτουργικό σύστημα ασφάλειας της μονάδας, γιατί καθορίζει πόσοι φροντίζουν, με ποιες δεξιότητες, σε ποιες βάρδιες, με ποια σταθερότητα και υπό ποιες εργασιακές συνθήκες.

Όταν το προσωπικό είναι λίγο ή εξουθενωμένο, τα λάθη αυξάνονται. Η χορήγηση φαρμάκων γίνεται βιαστικά, η πρόληψη πτώσεων περιορίζεται, η ενυδάτωση και η θρέψη περνούν σε δεύτερο πλάνο, οι αλλαγές στην αναπνοή ή στη διάθεση δεν καταγράφονται εγκαίρως. Έτσι, η φροντίδα γίνεται αντιδραστική, αντί να προλαμβάνει προβλήματα.

Εσείς βλέπετε τη διαφορά καθημερινά.

Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι υψηλότερα επίπεδα στελέχωσης, ιδίως με μεγαλύτερη παρουσία αδειοδοτημένου και εξειδικευμένου προσωπικού, συνδέονται με καλύτερους δείκτες ποιότητας. Αντίθετα, η συχνή αποχώρηση εργαζομένων (turnover) σχετίζεται με χειρότερα αποτελέσματα για τους φιλοξενούμενους. Ως δείκτες που αντανακλούν άμεσα τη στελέχωση αναφέρονται η λειτουργικότητα, οι κατακλίσεις και η απώλεια βάρους, ζητήματα που απαιτούν συνεχή φροντίδα, έγκαιρη παρατήρηση και σωστή ρουτίνα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η μακροχρόνια φροντίδα χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες ανάγκες και ελλείψεις προσωπικού. Ο κλάδος απασχολεί εκατομμύρια εργαζόμενους και ταυτόχρονα γερνά, με αυξανόμενο ποσοστό άνω των 50, ενώ σε αρκετές θέσεις υπάρχει υψηλή συγκέντρωση μεταναστών. Περιγράφονται επίσης έντονες σωματικές απαιτήσεις, όπως ανυψώσεις και μετακινήσεις ανθρώπων, έκθεση σε μολυσματικό υλικό, αλλά και ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που αυξάνουν τον κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας. Αυτά δεν είναι απλώς εργασιακά ζητήματα, μεταφράζονται σε ρυθμούς, απουσίες, λάθη και χαμένη συνέχεια.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, στην ευρωπαϊκή του διάσταση, υπογραμμίζει ότι η εργασία στη μακροχρόνια φροντίδα είναι σωματικά και συναισθηματικά απαιτητική. Συχνά επιδεινώνεται από υπερφόρτωση, ακανόνιστα ωράρια, χαμηλές απολαβές και επισφαλείς συμβάσεις. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για διαρκή δημόσια επένδυση, ώστε να προστατεύεται και να ενισχύεται το ανθρώπινο δυναμικό, με μέριμνα για υγεία και ευεξία, με εκπαίδευση, με τεχνολογία, με ηγεσία και με καλύτερο σχεδιασμό.

Σε επίπεδο πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει τις εργασιακές συνθήκες με την ποιότητα των υπηρεσιών. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής φροντίδας και της σύστασης για προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα, καλεί τα κράτη μέλη να στηρίξουν δίκαιους όρους απασχόλησης, υψηλά πρότυπα υγείας και ασφάλειας, επαγγελματικοποίηση, κάλυψη κενών δεξιοτήτων και διάλογο με συλλογικές ρυθμίσεις. Δεν υπάρχει βιώσιμη ποιότητα χωρίς βιώσιμες συνθήκες δουλειάς.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εσάς, όταν εξετάζετε αν ο οίκος ευγηρίας είναι κατάλληλος για εσάς;

·         Πρώτον, η στελέχωση χρειάζεται να σχεδιάζεται με βάση τη βαρύτητα και τις ανάγκες των φιλοξενούμενων, όχι με έναν στατικό αριθμό.

·         Δεύτερον, έχει σημασία το μείγμα δεξιοτήτων: ποιος φροντίζει, ποιος επιβλέπει, ποιος κάνει κλινική αξιολόγηση, ποιος εκπαιδεύει.

·         Τρίτον, η συνέχεια, με σταθερές ομάδες και χαμηλή αποχώρηση, μειώνει τα κενά γνώσης για κάθε άνθρωπο (τι τρώει, πώς κινητοποιείται, πότε δείχνει ότι κάτι δεν πάει καλά) και έτσι προλαμβάνει κρίσεις πριν ξεσπάσουν.

Από την πλευρά των συνθηκών εργασίας, οι παρεμβάσεις με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην ποιότητα είναι συγκεκριμένες: Αξιοπρεπείς αποδοχές και προβλέψιμα ωράρια, επάρκεια στις νυχτερινές βάρδιες και στις αργίες, εκπαίδευση σε άνοια και διαχείριση δύσκολων συμπεριφορών, εργονομικός εξοπλισμός για ασφαλείς μετακινήσεις, υποστήριξη μετά από δύσκολα περιστατικά, καθώς και σαφείς ρόλοι ώστε να μη μεταφέρεται κλινική ευθύνη σε μη κατάλληλα εκπαιδευμένους εργαζόμενους. Η τεχνολογία, με σωστή τεκμηρίωση και υπενθυμίσεις φαρμάκων, βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά το προσωπικό, απλώς του επιστρέφει χρόνο.

Εσείς μπορείτε να ρωτήσετε ποιος είναι υπεύθυνος ανά βάρδια, τι κάλυψη υπάρχει τη νύχτα, πόσο συχνά αλλάζουν φροντιστές, τι εκπαίδευση γίνεται ετησίως, πώς καταγράφονται πτώσεις, κατακλίσεις και απώλεια βάρους, και πώς καλύπτονται οι απουσίες ώστε να μη σπάει η φροντίδα. Όσο πιο καθαρές και τεκμηριωμένες είναι οι απαντήσεις, τόσο πιο πιθανό η ποιότητα να είναι συστηματική και όχι περιστασιακή.